Ο καρκίνος του παχέος εντέρου είναι ένας από τους πιο θανατηφόρους καρκίνους. Σήμερα όμως, η επιστήμη μας δίνει τη δυνατότητα να προλάβουμε μεγάλο αριθμό περιστατικών.

Οι ακριβείς αιτίες που προκαλούν τους πολύποδες και τον καρκίνο του παχέος εντέρου δεν είναι ακόμα πλήρως γνωστές, ωστόσο η επιστήμη έχει ταυτοποιήσει σαφείς παράγοντες κινδύνου.

Η κληρονομικότητα και ο τρόπος ζωής αποτελούν τους δύο κεντρικούς πυλώνες στους οποίους βασίζεται η στρατηγική της πρόληψης.

1. Ο ρόλος της κληρονομικότητας και των γονιδίων

Το DNA μας διαθέτει συγκεκριμένα προστατευτικά γονίδια που αποτρέπουν τη γένεση καρκινικών κυττάρων. Άτομα που έχουν «χάσει» αυτή τη φυσική προστασία λόγω μεταλλάξεων, παρουσιάζουν αυξημένη συχνότητα εμφάνισης της νόσου.

• Υψηλός κίνδυνος: Άτομα με συγγενείς πρώτου βαθμού (γονείς, αδέλφια) που εμφάνισαν πολύποδες ή καρκίνο, διατρέχουν σημαντικά μεγαλύτερο κίνδυνο.
• Αυξημένος κίνδυνος: Άτομα με ιστορικό σε συγγενείς δεύτερου βαθμού (θείους, παππούδες) διατρέχουν επίσης κίνδυνο, αν και σε μικρότερο βαθμό.

2. Διατροφή: Η πρώτη γραμμή άμυνας

Η διατροφή παίζει καθοριστικό ρόλο στην υγεία του εντέρου. Έρευνες δείχνουν ότι συγκεκριμένες ομάδες τροφίμων δρουν προστατευτικά:

• Πολύχρωμα φρούτα και λαχανικά: Πιπεριές, πορτοκάλια, φράουλες και καρότα είναι πλούσια σε φυτοχημικές αντιοξειδωτικές ουσίες.
• Σταυρανθή λαχανικά: Το λάχανο, το μπρόκολο και τα λαχανάκια Βρυξελλών περιέχουν φυσικές αντικαρκινικές ενώσεις.
• Φυτικές ίνες: Τα μη επεξεργασμένα δημητριακά βοηθούν στην καλή λειτουργία του εντέρου και μειώνουν τον κίνδυνο.
• Προσοχή στα επεξεργασμένα κρέατα: Η συστηματική κατανάλωση αλλαντικών και επεξεργασμένου κόκκινου κρέατος έχει συσχετιστεί άμεσα με αυξημένο κίνδυνο.

Σημείωση για τα συμπληρώματα: Δεν υπάρχουν επαρκή ιατρικά δεδομένα που να αποδεικνύουν ότι η λήψη συμπληρωμάτων (Βιταμίνη C, E, βήτα-καροτίνη) προλαμβάνει τον καρκίνο. Η προστασία πηγάζει από την κατανάλωση των ολόκληρων τροφών.

3. Ασβέστιο, φολικό οξύ και ασπιρίνη

Φολικό οξύ

Επιδημιολογικές έρευνες δείχνουν ότι η επαρκής πρόσληψη φολικού οξέος, είτε από τη διατροφή είτε από συμπληρώματα, μπορεί να συμβάλλει στην πρόληψη.

Ασβέστιο

Το ασβέστιο είναι σημαντικό για την υγεία των οστών και φαίνεται να παίζει ρόλο στη διατήρηση της φυσιολογικής λειτουργίας του εντερικού βλεννογόνου.

Επαρκής πρόσληψη ασβεστίου, κυρίως από τη διατροφή, μπορεί να υποστηρίξει την υγεία του παχέος εντέρου.

• Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη: 1000–1200 mg ανάλογα με την ηλικία και το φύλο.
• Καλύτερες πηγές: Γάλα, γιαούρτι και τυρί (με υψηλή απορρόφηση), θαλασσινά και ορισμένα πράσινα λαχανικά.

Ασπιρίνη

Η ασπιρίνη έχει μελετηθεί εκτενώς για την πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου. Σε ορισμένες ομάδες υψηλού κινδύνου (π.χ. άτομα με σύνδρομο Lynch) μπορεί να προσφέρει προστασία. Ωστόσο, λόγω του κινδύνου γαστρεντερικής αιμορραγίας, η τακτική λήψη της πρέπει να γίνεται μόνο μετά από ιατρική συμβουλή και δεν συνιστάται ως γενικό προληπτικό μέτρο για τον γενικό πληθυσμό.

4. Τρόπος ζωής και άλλοι παράγοντες

• Κάπνισμα: Οι μακροχρόνιοι καπνιστές διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο.
• Φυσική δραστηριότητα: Το καθημερινό περπάτημα και η άσκηση δρουν ως ισχυρή ασπίδα προστασίας.
• Οιστρογόνα: Παρόλο που η λήψη τους έχει συνδεθεί με μειωμένο κίνδυνο, δεν συστήνονται ως μέσο πρόληψης λόγω άλλων παρενεργειών.

5. Το πρωτόκολλο του προληπτικού ελέγχου

Η έγκαιρη διάγνωση μέσω της κολονοσκόπησης μπορεί κυριολεκτικά να σώσει ζωές, καθώς επιτρέπει την αφαίρεση των πολυπόδων πριν αυτοί εξελιχθούν σε καρκίνο.

1. Ηλικία έναρξης: Συστήνεται πλέον η έναρξη του ελέγχου στα 45 έτη για τον γενικό πληθυσμό (και νωρίτερα για άτομα με επιβαρυμένο ιστορικό).
2. Ανίχνευση αίματος (FIT Test): Ετήσια εξέταση κοπράνων για την ανίχνευση λανθάνοντος αίματος.
3. Κολονοσκόπηση: Κάθε 5 έως 10 έτη, ανάλογα με τα ευρήματα και τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού.

Συμπέρασμα: Ο καρκίνος του παχέος εντέρου είναι μια νόσος που μπορεί να προληφθεί. Η ενημέρωση, η σωστή διατροφή, η άθληση και η συνέπεια στις προληπτικές εξετάσεις είναι τα πολυτιμότερα όπλα μας.

Καθηγητής Λοΐζος Γ. Λοΐζου
Καθηγητής Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Λευκωσίας
Πρόεδρος Ιδρύματος ΕΛΠΙΔΑ για παιδιά με καρκίνο και λευχαιμία

📩 Email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
🔗 Facebook: facebook.com/DrLoizou
🔗 X: @DrLoizos