Στα παλιά χρόνια η ζωή πρέπει να ήταν πολύ πιο ωραία: Κανείς δεν τιμωρόταν γιατί πάρκαρε το αυτοκίνητο του σε απαγορευμένο χώρο (επειδή πολύ απλά δεν υπήρχαν αυτοκίνητα) κανείς δεν έπρεπε να ακούσει κήρυγμα από τους γονείς του για τον "πικάντικο" λογαριασμό τηλεφώνου (επειδή ούτε και τηλέφωνα υπήρχαν), και τέλος οι αθλητές και οι φίλαθλοι μπορούσαν να απολαύσουν τον αθλητισμό χωρίς να ενοχλούνται συνεχώς από δηλώσεις και υποψίες για ντόπινγκ!

Το ντόπινγκ εδώ και κάποια χρόνια είναι "τακτικός πελάτης" των αθλητικών εφημερίδων. Υποψίες, δηλώσεις και αποκλεισμοί των αθλητών από τους αγώνες ίσως να ξύπνησαν και σ' εσάς την περιέργεια να μάθετε τι ακριβώς είναι το ντόπινγκ και γιατί είναι τόσο σημαντικό που να αναστατώνει τους πάντες. Αν ναι, απλά συνεχίστε να διαβάζετε και ίσως σας λυθεί η απορία.

Τι είναι το ντόπινγκ;

Η λέξη "ντόπινγκ" προέρχεται από την αγγλική γλώσσα ("doping") και το ρήμα "to dope" που σημαίνει την χρήση ναρκωτικών και άλλων παρόμοιων ουσιών. Η λέξη αυτή χρησιμοποιείται από τον κόσμο του αθλητισμού σαν περιγραφή της χρήσης συγκεκριμένων απαγορευμένων (από την Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή) ουσιών και μεθόδων από τους αθλητές για να αυξήσουν τεχνητά την επίδοση τους.

Με ποιες μεθόδους και με ποιες ουσίες μπορεί ένας αθλητής να αυξήσει τεχνητά την επίδοση του;

Υπάρχουν πολλές ουσίες και ορμόνες που έχουν στο σώμα μια δράση η οποία "σπρώχνει" ένα αθλητή σε καλύτερες επιδόσεις ενώ παράλληλα υπάρχουν και κάποιες μεθόδοι οι οποίες έχουν τέτοια "επιθυμητά" αποτελέσματα για τον αθλητή.

Ας δούμε πρώτα κάποιες από τις απαγορευμένες ομάδες ουσιών, οι οποίες επηρεάζουν με διάφορους τρόπους το ανθρώπινο σώμα.

Τέτοιες ομάδες ουσιών είναι οι ομάδες των ναρκωτικών, των αναβολικών, των διεγερτικών και των διουρητικών ουσιών.

Ουσίες όπως οι αμφεταμίνες και η εφεδρίνη (που ανήκουν στην ομάδα των διεγερτικών ουσιών) έχουν στο σώμα μια δράση παρόμοια με αυτή της αδρεναλίνης, την οποία παράγει το ίδιο το σώμα μας. Δρουν δηλαδή στο κεντρικό νευρικό σύστημα και "ενεργοποιούν" το σώμα σε μεγάλο βαθμό. Σε μεγάλες ποσότητες όμως, τέτοιες ουσίες απενεργοποιούν τα συστήματα του σώματος μας που μας προειδοποιούν όταν είμαστε για παράδειγμα πολύ κουρασμένοι και πρέπει να σταματήσουμε να τρέχουμε. Ένας αθλητής που παίρνει μεγάλες ποσότητες τέτοιων ουσιών δεν καταλαβαίνει πλέον πότε φτάνει στα όρια του, πράγμα που μπορεί να οδηγήσει σε υπερκόπωση, λιποθυμία ή ακόμη και τον θάνατο!

Η μορφίνη, η ηρωίνη και η μεθαδόνη είναι οι πιο γνωστές ουσίες από την κατηγορία των ναρκωτικών. Έχουν δράση απαλυντική ενάντια στον πόνο αλλά και ηρεμιστική στο σώμα (πράγμα που ασπούμε για ένα πρωταθλητή του γκολφ ή της τοξοβολίας μπορεί να είναι πολύ χρήσιμο!). Σε μεγάλες δόσεις μπορούν να οδηγήσουν όμως ακόμη και στο θάνατο!

Οι αναβολικές ουσίες προέρχονται από την ανδρική σεξουαλική ορμόνη τεστοστερόνη και αυξάνουν την ποσότητα μυών στο σώμα ενώ παράλληλα μειώνουν την ποσότητα λίπους. Αυτό για τους αθλητές στίβου είναι προτέρημα, αφού χρειάζονται μεγάλη μυϊκή δύναμη. Επίσης υπάρχουν και bodybuilders που κάνουν χρήση αναβολικών ουσιών, αφού έτσι μπορούν με λιγότερο κόπο και πιο γρήγορα να φτιάξουν το κορμί που θέλουν.

Ειδικά αυτές οι ουσίες έχουν όμως κάπως "παράξενες" και ανεπιθύμητες επιδράσεις στο σώμα. Οι άνδρες αρχίζουν να παρουσιάζουν γυναικεία χαρακτηριστικά, όπως για παράδειγμα μαλακούς μαστούς, αφού η υπερβολική τεστοστερόνη που μαζεύεται στο σώμα τους (η τεστοστερόνη που παράγει το ίδιο το σώμα συν η τεχνητή τεστοστερόνη που παίρνουν οι ίδιοι) μετατρέπεται από το σώμα τους στη γυναικεία ορμόνη οιστρογόνη. Στις γυναίκες συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Λόγω της εισαγωγής τεστοστερόνης στο σώμα, αρχίζουν να παρουσιάζουν ανδρικά χαρακτηριστικά, όπως είναι για παράδειγμα η αλλαγή της φωνής και η σμίκρυνση των μαστών.

Οι διουρητικές ουσίες χρησιμοποιούνται κυρίως σε αθλήματα όπου πρέπει ο αθλητής να έχει ένα συγκεκριμένο βάρος. Τέτοιες ουσίες μπορούν σε διάστημα ωρών να επιφέρουν απώλεια μεγάλης ποσότητας νερού που σαν αποτέλεσμα έχει βέβαια και την απώλεια βάρους του σώματος! Τα διουρητικά είναι όμως πολύ επικίνδυνα! Με το που χάνεται τόσο γρήγορα τόσο νερό από το σώμα, χάνονται και πολλές θρεπτικές ουσίες που χρειαζόμαστε. Το σώμα αφυδατώνεται και μπορούν να πάθουν μεγάλη ζημιά οι νεφροί.

Αυτά όσο αφορά στις απαγορευμένες ουσίες. Ας δούμε τώρα και μια από τις άλλες μεθόδους που χρησιμοποιούνται από αθλητές για να καλυτερεύουν την επίδοση τους.

Η πιο γνωστή από αυτές τις μεθόδους είναι το λεγόμενο "ντόπιγκ αίματος". Μπορεί να σας ακούγεται λίγο παράξενο, αλλά θα δούμε αμέσως τώρα τι είναι και γιατί ονομάζεται έτσι.

Για πολλούς αθλητές είναι πολύ σημαντική η αντοχή. Η αντοχή εξαρτάται από την ποσότητα οξυγόνου που μεταφέρεται στους μυς μας από το αίμα. Για να αυξηθεί η ποσότητα αυτή, να τι σκέφτηκε ο άνθρωπος:

Μετά από μια πολύ έντονη προπόνηση, ένας γιατρός παίρνει μια μεγάλη ποσότητα αίματος από τον αθλητή. Ο λόγος είναι ότι μετά από μια τέτοια έντονη προπόνηση στο αίμα υπάρχουν περισσότερο ερυθρά αιμοσφαίρια, τα οποία είναι υπεύθυνα για τη μεταφορά οξυγόνου. Το αίμα αυτό φυλάσσεται και πριν από ένα αγώνα επανεισάγεται στο σώμα του αθλητή. Γιατί το κάνουν αυτό; Επειδή έτσι ο αθλητής εκτός από τα ερυθρά αιμοσφαίρια που είχε εκείνη τη στιγμή στο αίμα του παίρνει και τα επιπρόσθετα ερυθρά αιμοσφαίρια από το αίμα που του είχαν πάρει στην προπόνηση. Η ποσότητα ερυθρών αιμοσφαιρίων στο αίμα αυξάνεται λοιπόν κατά πολύ, έτσι ώστε να υπάρχουν περισσότεροι "μεταφορείς οξυγόνου", οι μυς να παρέχονται με περισσότερο οξυγόνο και ο αθλητής να αντέχει πιο πολύ! Έξυπνο, έτσι; Αλλά απαγορευμένο!

Υπάρχουν βέβαια και άλλες μεθόδοι όπως και πολλές άλλες ουσίες που είναι εντελώς ή εν μέρει απαγορευμένες στον αθλητισμό και γενικά. Πιο πάνω είδαμε κάποιες από τις πιο γνωστές.

Γιατί κάνουν κάτι τέτοιο οι αθλητές παρόλο που είναι απαγορευμένο και ακόμη και επικίνδυνο για το ίδιο τους το σώμα;

Η προσπάθεια να γίνει κανείς γρηγορότερος, δυνατότερος, καλύτερος, υπήρχε στον αθλητισμό από την αρχαιότητα. Μόνο που τότε ακόμη δεν χρησιμοποιούνταν τα μέσα που υπάρχουν σήμερα αλλά κάπως πιο "παραδοσιακές" μεθόδους (όπως η λήψη συγκεκριμένων τροφών που υποτίθεται είχαν ευεργετική δράση στο σώμα, π.χ. η καρδία ενός λιονταριού!). Το γιατί ο άνθρωπος σήμερα διακινδυνεύει ακόμη και την ζωή του για να πάρει την επίδοση του στα ύψη και να "προσπεράσει" τους άλλους είναι άγνωστο αλλά μάλλον πάντα θα υπάρχει.

Αυτό που πρέπει εμείς να προσέξουμε είναι ότι ο λόγος που το ντόπιγκ είναι απαγορευμένο, δεν είναι τυχαίος. Μπορεί μεν οι διάφορες ουσίες που υπάρχουν να φέρνουν στην αρχή κάποια "θετικά" αποτελέσματα για τους αθλητές, αλλά υπάρχει και ένας εξαιρετικά μεγάλος κίνδυνος για την υγεία τους που δεν πρέπει να υποβαθμίζεται. Επίσης είναι και θέμα αρχής: Ένας δίκαιος αγώνας μπορεί να υπάρξει μόνο όταν όλοι οι αθλητές αγωνίζονται με την επίδοση που οι ίδιοι έχουν και όχι όταν κάποιοι αγωνίζονται με την επίδοση που τους δίνουν κάποια τεχνητά μέσα, σωστά;