Κινητά τηλέφωνα, κεραίες σταθμών βάσης: Πόσο επηρεάζουν την υγεία μας;

Τα κινητά τηλέφωνα είναι εφοδιασμένα με αντένες που εκπέμπουν και αποδέχονται ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία. Όταν μιλάτε στο κινητό τηλέφωνο, η φωνή σας μετατρέπεται σε ραδιοκύματα.

Τα ραδιοκύματα που μεταφέρουν ενέργεια και πληροφορίες, ταξιδεύουν με την ταχύτητα του φωτός μέχρι που να συναντήσουν τον πλησιέστερο σταθμό βάσης κινητής τηλεφωνίας. Όταν η κεραία του σταθμού βάσης παραλάβει το ηλεκτρομαγνητικό σήμα, το μεταφέρει στο δίκτυο τηλεφωνίας και αποστέλλει το αρχικό μήνυμα με παρόμοιο τρόπο στον προορισμό του.

Τα κινητά τηλέφωνα έχουν εξαπλωθεί και συνεχίζονται να διαδίδονται παγκοσμίως με ταχύτατο ρυθμό. Οι χρήστες όλων των ηλικιών πολλαπλασιάζονται. Όλο και περισσότερα παιδιά ακόμη και πολύ μικρών ηλικιών έχουν σήμερα κινητά τηλέφωνα.

Παράλληλα πολλαπλασιάζονται και οι σταθμοί βάσης κινητής τηλεφωνίας. Οι κεραίες των σταθμών βάσης είναι απαραίτητες για τη λειτουργία του συστήματος GSM στο οποίο στηρίζεται σήμερα το δίκτυο κινητής τηλεφωνίας. Όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός των κινητών τηλεφώνων τόσο περισσότεροι σταθμοί βάσης χρειάζονται.

Δικαιολογημένα η νέα αυτή κατάσταση, δημιουργεί ανησυχίες παντού στον κόσμο. Πράγματι όλοι γνωρίζουν ότι η κινητή τηλεφωνία στηρίζεται στην ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία. Τα πεδία που προκύπτουν, προκαλούν φόβους ότι πιθανόν να έχουν αρνητικές επιδράσεις στην ανθρώπινη υγεία.

Είναι κατανοητό ότι κάθε φορά που γίνεται λόγος για ακτινοβολία, δημιουργούνται αισθήματα ανησυχίας. Αυτό δεν είναι τυχαίο διότι η ακτινοβολία έχει συνδυασθεί με τη ραδιενέργεια ή τις ακτίνες Χ που σίγουρα προκαλούν πολύ αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία μας.

Όμως η ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων και των κεραίων σταθμών βάσης, είναι πολύ χαμηλότερης συχνότητας και ενέργειας σε σύγκριση με την ιονίζουσα ακτινοβολία ψηλής συχνότητας και μεγάλης ενέργειας που χαρακτηρίζει τις ακτίνες Χ, τις ακτίνες γάμμα και τη ραδιενεργό ακτινοβολία.

Η ακτινοβολία που δεχόμαστε από τις κεραίες, είναι κατά πολύ μικρότερη από την ακτινοβολία που δεχόμαστε όταν μιλούμε με το κινητό τηλέφωνο προσκολλημένο στο αυτί μας. Είναι για το λόγο αυτό που συστήνεται να χρησιμοποιούμε τα ειδικά ακουστικά hands free.

Εντούτοις και στις δύο περιπτώσεις, η ακτινοβολία είναι πολύ χαμηλή για να έχει αρνητικές επιδράσεις στην υγεία και παραμένει κατά πολύ χαμηλότερη από τα διεθνή στάνταρτ που συστήνονται από αρμόδιους αναγνωρισμένους οργανισμούς (ICNIRP). Επιπρόσθετα τα εν λόγω στάνταρτ είναι πολύ αυστηρά δίνοντας ένα μεγάλο περιθώριο ασφάλειας.

Η συχνότητα των κινητών τηλεφώνων και των σταθμών βάσης κυμαίνεται από 800 MHz έως 2.000 MHz. Πρόκειται για μη ιονίζουσα ακτινοβολία που χαρακτηρίζεται από χαμηλή ενέργεια. Δεν μπορεί να προκαλέσει ιονισμό ούτε μεταλλάξεις του DNA που οδηγούν σε καρκίνο ή άλλες σοβαρές ασθένειες.

Χαρακτηριστικά αναφέρουμε ότι η ιονίζουσα ακτινοβολία του ήλιου στην οποία υποβαλλόμαστε, έχει πολύ ψηλότερη συχνότητα, μεγαλύτερη ενέργεια και έχει τη δυνατότητα να προκαλεί βλάβες στους ανθρώπινους ιστούς. Είναι για αυτό που οι γιατροί συστήνουν αποφυγή της έκθεσης στον ήλιο για την πρόληψη του καρκίνου του δέρματος.

Πολλές έρευνες έχουν γίνει μέχρι σήμερα, με στόχο να φανεί ποιες είναι οι επιδράσεις των ΗΜΠ που δημιουργούνται από το δίκτυο της κινητής τηλεφωνίας (κινητά τηλέφωνα και κεραίες σταθμών βάσης). Καμία έρευνα μέχρι σήμερα απέδειξε ότι τα πεδία αυτά είναι αιτία καρκίνου ή άλλης αξιοσημείωτης βλαβερής επίπτωσης στην ανθρώπινη υγεία.

Πρέπει εδώ να προσθέσουμε ότι τα ραδιοκύματα που χρησιμοποιούνται στην κινητή τηλεφωνία ανήκουν στην ίδια περιοχή του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος όπως οι εκπομπές των ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών σταθμών. Οι ραδιοσυχνότητες χαρακτηρίζονται από χαμηλή ενέργεια, μεγάλο μήκος κύματος και ανήκουν στην περιοχή της μη ιονίζουσας ακτινοβολίας που δεν προκαλεί ιονισμό ή βλάβες στον ανθρώπινο οργανισμό.

Είναι γεγονός ότι κατά καιρούς, διάφορες επιδημιολογικές έρευνες έδειξαν ότι υπήρχε συσχετισμός μεταξύ της χρήσης κινητών τηλεφώνων αναλογικής τεχνολογίας (που χρησιμοποιούνταν παλαιοτέρα και εξέπεμπαν ισχυρότερα ΗΜΠ) και καλοηθών όγκων όπως το ακουστικό νευρίνωμα.

Πρέπει να τονίσουμε ότι οι έρευνες αυτές έδειξαν μόνο ένα συσχετισμό. Δεν έδειξαν ούτε τεκμηρίωσαν ότι η χρήση αναλογικού τύπου τηλεφώνων για περισσότερο από 10 χρόνια, είναι η αιτία πρόκλησης των ακουστικών νευρινωμάτων που παρατηρήθηκαν.

Επιπρόσθετα υπενθυμίζουμε ότι οι έρευνες του τύπου αυτού που βασίζονται σε ερωτηματολόγια για το τι έκαναν στο παρελθόν οι συμμετέχοντες στην έρευνα, δεν αποτελούν τον πιο ορθό τρόπο για την απόδειξη συσχετισμού μεταξύ ενός παράγοντα και μιας νόσου. Υπάρχουν πολλά παραδείγματα στην επιστημονική βιβλιογραφία που συσχετισμοί από έρευνες αυτού του τύπου διεψεύσθησαν από πιο αυστηρές μελέτες.

Δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ότι σήμερα γνωρίζουμε όλα, σχετικά με τις επιδράσεις των ραδιοκυμάτων (κινητή τηλεφωνία, ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές). Σίγουρα υπάρχουν κενά στις γνώσεις μας.

Για παράδειγμα δεν μπορούμε να γνωρίζουμε ποιες θα είναι οι επιπτώσεις της μακροχρόνιας χρήσης των κινητών τηλεφώνων ψηφιακής τεχνολογίας που χρησιμοποιούνται ευρέως σήμερα, από παιδιά και ενήλικες.

Με τον ίδιο τρόπο δεν μπορούμε να ξέρουμε τι επιπτώσεις μπορεί να έχει η έκθεση μας στα ΗΜΠ κάθε μορφής, στα οποία καθημερινά και συνεχώς υποβαλλόμαστε. Αυτό δεν σημαίνει ότι η έκθεση μας στα πεδία χαμηλής συχνότητας και ενέργειας, υποχρεωτικά θα έχει βλαβερές επιπτώσεις στην υγεία μας.

Χρειάζεται λοιπόν εγρήγορση και συνεχής έρευνα. Παρά το γεγονός ότι μέχρι σήμερα η επιστημονική έρευνα δεν τεκμηρίωσε ότι η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία λόγω κινητών τηλεφώνων και σταθμών βάσης, προκαλεί ασθένειες, εντούτοις επιβάλλονται προφυλάξεις:

1. Αρχικά πρέπει να εφαρμόζονται οι οδηγίες από τους διεθνώς αναγνωρισμένους οργανισμούς για τα ασφαλή επίπεδα των ΗΜΠ που πρέπει να υπάρχουν στην κινητή τηλεφωνία (Διεθνή πρότυπα)
   
   
2. Τα παιδιά πρέπει να χρησιμοποιούν κινητά τηλέφωνα μόνο όταν είναι απαραίτητο
   
   
3. Ο χρόνος χρήσης των κινητών τηλεφώνων πρέπει να είναι όσο το δυνατό συντομότερος τόσο από ενήλικες όσο και από παιδιά
   
   
4. Η χρήση ειδικών ακουστικών τύπου hands free μειώνει πολύ τα ΗΜΠ στα οποία υποβάλλεται ο εγκέφαλος μας κατά τη χρήση του κινητού
   
   
5. Επίσης στο αυτοκίνητο είναι προτιμότερο να μη μιλούμε στο κινητό. Ακόμη και εάν υπάρχει hands free, είναι προτιμότερο να αποφεύγουμε να μιλούμε διότι έστω και με τη χρήση αυτής της τεχνολογίας, ο κίνδυνος δυστυχημάτων και απώλειας ανθρώπινων ζωών είναι μεγαλύτερος
   
   
6. Είναι καλό να γνωρίζουμε ότι κατά τη χρήση του κινητού εντός του αυτοκίνητου, η ένταση του ΗΜΠ που δημιουργείται είναι πολύ μεγαλύτερη. Για το λόγο αυτό είναι καλύτερα να τοποθετείται στο αυτοκίνητο εξωτερική αντένα.

Τα πιο πάνω αποτελούν προφυλάξεις. Δεν σημαίνει ότι γίνονται επειδή διαφορετικά θα υπάρχουν αρνητικές συνέπειες στην υγεία. Λόγω του ότι πιστεύεται ότι πιθανόν να υπάρχουν άγνωστα σχετικά με τα ΗΜΠ της ραδιοσυχνότητας, είναι προτιμότερο κάθε φορά που μπορούμε να μειώνουμε την έκθεση μας σε αυτά, να το κάνουμε.

Το ίδιο ισχύει για τη χρήση των κινητών τηλεφώνων σε χώρους όπου υπάρχουν μηχανήματα ευαίσθητα στην ηλεκτρομαγνητικά ακτινοβολία. Δεν έχουν μέχρι σήμερα περιγραφεί σοβαρά συμβάντα λόγω παρεμβολών.

Παρ' όλα αυτά είναι προτιμότερο να μη χρησιμοποιούνται κινητά σε μονάδες εντατικής παρακολούθησης σε νοσοκομεία κοντά σε ευαίσθητα μηχανήματα. Επίσης τα κινητά δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται σε αεροσκάφη λόγω πιθανών παρεμβολών με ευαίσθητα μηχανήματα κατά την πτήση.

Συμπερασματικά θέλουμε να τονίσουμε ότι πρέπει να υπάρχει ένα σύστημα συνεχούς πληροφόρησης και εκπαίδευσης του κοινού για τα θέματα των ΗΜΠ. Είναι απαραίτητο να αυξηθούν οι γνώσεις και η ενημερότητα όλων για τα εν λόγω ζητήματα. Είναι ο μόνος τρόπος για να δημιουργηθεί η απαραίτητη εμπιστοσύνη μεταξύ όλων των εμπλεκομένων, κυβερνήσεων, πολιτών, οργανισμών και εταιρειών.

Η πληροφόρηση αυτή πρέπει να είναι ορθή, λεπτομερής, ακριβής και συνεχής. Πρέπει παράλληλα να παρουσιάζεται με τρόπο κατανοητό για όλα τα στρώματα της κοινωνίας. Εάν αναμένουμε μόνο όταν υπάρχει μια διαμαρτυρία ή μια κρίση σχετικά με το ζήτημα των ΗΜΠ για να ενημερώνουμε το κοινό, τότε η αξιοπιστία και οι πιθανότητες επιτυχίας μειώνονται.

Βιβλιογραφία

1. Cell Phone Facts: Consumer Information on Wireless Phones (Food and Drug Administration)
2. Use of cellular telephones and the risk for brain tumours: A case-control study. International Journal of Oncology 1999; 15(1):113–116.
3. Cellular-telephone use and brain tumors. New England Journal of Medicine 2001; 344(2):79–86.
4. Cellular telephones and cancer: A nationwide cohort study in Denmark. Journal of the National Cancer Institute 2001; 93(3):203–207.
5. International Commission on Non-Ionizing Radiation Protection (ICNIRP)
6. Potential Health Implications from Mobile Communication Systems : COST 281
7. Federal Communications Commission
8. World Health Organization, Electromagnetic fields (WHO EMF Project)
9. National Radiological Protection Board (NRPB)
10. European Committee for Electrotechnical Standardization - CENELEC